Revolving Borç Nedir ve Nasıl Çalışır?
Kredi kartı ekstresi geldiğinde iki tutar dikkat çeker: "dönem borcu" ve "asgari ödeme tutarı". Aradaki fark, kişisel finansta en çok yanlış anlaşılan konulardan birinin kapısını açar. Asgari tutarı ödeyip kalan kısmı bir sonraki döneme bırakmak, borcu ertelemek değil, borcu devreden bir yapıya sokmak anlamına gelir. İşte bu yapıya revolving borç denir.
Revolving borç nedir?
Revolving, İngilizcede "dönen, devreden" anlamına gelir. Revolving kredi, önceden tanımlanmış bir limit içinde istediğiniz kadar kullanabildiğiniz, ödedikçe limitin yeniden açıldığı bir borçlanma biçimidir. Kredi kartı bunun en yaygın örneğidir: 20.000 TL limitiniz varsa, 5.000 TL harcayıp ödediğinizde limit yeniden 20.000 TL'ye döner.
Sorun, harcama kısmında değil, ödemenin eksik yapıldığı kısımda başlar. Dönem borcunun tamamını ödemediğinizde kalan bakiye kapanmaz; bir sonraki ekstreye taşınır ve üzerine faiz işlemeye başlar. Sonraki dönemde yaptığınız yeni harcamalar da bu taşınan bakiyenin üzerine eklenir. Böylece her ay yenilenen, üzerine yeni faiz eklenen bir bakiye oluşur. Kart borcunun "bir türlü bitmemesi" hissinin arkasındaki mekanizma tam olarak budur.
Mekanizma adım adım nasıl işler?
- Hesap kesim tarihi: Banka o döneme ait harcamaları toplar ve dönem borcunu belirler.
- Son ödeme tarihi: Genellikle hesap kesiminden birkaç gün sonrasıdır. Dönem borcunun tamamını bu tarihe kadar ödersen, alışverişler için faiz işlemez.
- Eksik ödeme: Yalnızca asgari tutarı veya dönem borcunun bir kısmını ödersen, kalan bakiye devreder.
- Faiz işletilmesi: Devreden bakiyeye akdi faiz uygulanır. Faize ek olarak yasal vergiler de eklenir, yani ödeyeceğin tutar sadece faiz oranının kendisi kadar değildir.
- Yeni dönem: Bir sonraki ekstrede devreden bakiye + işlemiş faiz + yeni harcamalar birlikte görünür. Ödeme yine eksik kalırsa döngü aynı şekilde tekrarlar.
Temsili bir örnekle bakalım. Dönem borcu 10.000 TL, asgari ödeme oranı %20 olsun. 2.000 TL ödersen 8.000 TL devreder. Aylık faiz oranı temsili olarak %4 kabul edilirse, bu bakiye üzerine yaklaşık 320 TL faiz ve buna bağlı vergiler eklenir. Ertesi ay hiç harcama yapmasan bile borcun 8.300 TL civarında görünür. Aynı ay 3.000 TL yeni harcama yaparsan, ekstre 11.300 TL'ye çıkar; yani ödeme yaptığın halde borç büyümüş olur. Kredi kartı faiz oranlarının nasıl belirlendiğini ayrı bir başlıkta incelemek, bu hesabı daha görünür kılar.
Revolving borçta asıl maliyet tek bir ayın faizi değildir; faizin her dönem yeni bakiye üzerinden tekrar hesaplanmasıdır.
Ödeme seçeneklerinin karşılaştırması
| Yaklaşım | Faiz durumu | Borcun seyri | Ne zaman mantıklı? |
|---|---|---|---|
| Dönem borcunun tamamı | Alışverişlerde faiz işlemez | Borç sıfırlanır, döngü başlamaz | Her koşulda ilk hedef |
| Asgarinin belirgin üstü | Kalan bakiyeye faiz işler | Anapara ay ay küçülür | Geçici nakit sıkışıklığında |
| Yalnızca asgari tutar | Faiz her dönem yenilenir | Borç uzun süre yerinde sayar ya da büyür | Yalnızca kısa süreli zorunluluk |
| Asgarinin altı / gecikme | Faize gecikme faizi eklenir | Hızla büyür, kayıtlara yansır | Kaçınılması gereken durum |
| Borcu yapılandırma | Sabit taksitli, öngörülebilir faiz | Belirli vadede kapanır | Bakiye ödeme gücünü aştığında |
Tabloda dikkat çeken nokta şudur: asgari ödeme, kartın kapanmasını ya da kaydının bozulmasını engelleyen bir eşiktir; borcu eritmeye yönelik bir plan değildir. Asgariyi ödemek "borcumu ödüyorum" demek anlamına gelmez, "döngünün devam etmesine izin veriyorum" anlamına gelir.
Revolving borca yakalanmanın tipik nedenleri
- Limiti gelir gibi görmek: Kart limi